İsrail'deki sandık çıkış anketlerine göre seçimlerin ardından koalisyon hükümeti belirsizliği çıktı

İsrail'de yapılan seçimlerin ardından açıklanan sandık çıkış anketlerine göre, ne Başbakan Binyamin Netanyahu ve ona destek veren partiler ne de muhalif blok, 120 sandalyeli Mecliste koalisyon hükümeti kurmak için gerekli 61 milletvekiline ulaşabilirken, ülkede koalisyon hükümeti belirsizliği ortaya çıktı.

Netanyahu ve taraftarlarının kampanyasını Filistin karşıtlığı üzerine kurduğu İsrail'deki genel seçimler dün yapıldı.

Sandıkların kapanmasının ardından oy sayımına başlanırken, İsrail devlet televizyonu KAN, sandık çıkış anketlerini kamuoyuyla paylaştı.

KAN'ın sandık çıkış anketine göre, mevcut Mecliste 32 sandalyeye sahip Netanyahu'nun partisi Likud oy kaybederek 25 sandalyeye gerilirken birinci sırada yer aldı.

Eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot liderliğindeki ve ilk kez seçimlere katılan Yashar Partisi 21 milletvekiliyle, Likud'un ardından ikinci sırada yer aldı.

- İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partiler kilit konumda

Sandık çıkış anketlerine göre, eski başbakanlar Naftali Bennett ve Yair Lapid liderliğindeki Beyahad (Birlikte) Partisi 13, eski Genelkurmay Başkanı Yair Golan'ın Demokrat Partisi 10, Avigdor Liberman'ın İsrail Evimiz Partisi ise 8 milletvekili çıkardı.

Mevcut iktidar blokunda yer alan Ultra-Ortodoks Yahudilerin (Haredi) Şas Partisi ve Birleşik Tevrat Yahudiliği 6'şar sandalyeyle seçim yarışını tamamladı.

Yine Netanyahu'nun müttefikleri aşırı sağcı bakanlar Itamar Ben-Gvir'in Yahudi Gücü Partisi 7, Bezalel Smotrich'in Dini Siyonizm Partisi 6 milletvekili çıkardı.

İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Hadash, Taal ve Balad partilerinin oluşturduğu Ortak Liste 11 milletvekili çıkarırken, Mansur Abbas liderliğindeki Raam Partisi (Birleşik Liste) ise Meclis'te 7 milletvekiliyle temsil edilecek.

Bu sonuçlara göre, ne Netanyahu bloku ne de muhalif blok hükümet kurmak için gerekli 61 milletvekiline ulaşamazken, İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partiler 18 milletvekiliyle Mecliste kilit konuma ulaştı.

- Koalisyon senaryoları gündemde

Netanyahu'ya destek veren blok veya muhalif partilerin hükümeti kurmak için gerekli sandalyeye ulaşamaması nedeniyle İsrail'de bir kez daha koalisyon belirsizliği ortaya çıktı.

Seçimlerin ardından koalisyon hükümeti senaryoları ülkenin gündemine oturdu. Koalisyon hükümetleriyle yönetilen ve adı sık sık erken seçimlerle anılan İsrail'de dünkü genel seçimlerin ardından 3 senaryo öne çıkıyor.

- Eisenkot'un liderliğinde azınlık hükümeti

İsrail'de dillendirilen senaryoların başında Yashar Partisi lideri Eisenkot'un liderliğinde kurulacak azınlık hükümeti geliyor.

Sandık çıkış anketlerine göre, Eisenkot ve ona destek vermesi muhtemel partilerin sandalye sayısı 52 olarak gösteriliyor ve koalisyon hükümetini kuracak sayıya ulaşamıyor. Bu durumda, bu bloğa dışardan partilerin destek vererek azınlık hükümeti kurulabileceği dile getiriliyor.

Bu senaryoda gözler İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilere çevriliyor. Mansur Abbas liderliğindeki Raam Partisi, Netanyahu'yu devirmek için Bennett-Lapid liderliğindeki koalisyona destek vermişti. Abbas'ın dışardan desteğiyle Bennett-Lapid ortaklığında koalisyon hükümeti kurulmuştu. Ancak, Abbas Eisenkot liderliğindeki bloka destek verse bile milletvekili sayısı 59'da kalıyor ve hükümeti kurmaya yetmiyor.

Bu nedenle Eisenkot'un öncülüğündeki blokun azınlık hükümeti kurması için Ortak Liste'nin de desteğine ihtiyacı var. Ortak Liste'nin böyle bir desteği verip vermeyeceği veya Eisenkot'un Filistin asıllıların desteklediği bir azınlık hükümetini kabul edip etmeyeceği şu an için belirsizliğini koruyor.

- Ulusal Birlik Hükümeti

Bir başka senaryo ise Netanyahu ve Eisenkot'un dönüşümlü başbakanlık konusunda anlaşarak ulusal birlik hükümeti kurması olarak öne çıkıyor. Bu senaryoda, Likud, Yashar, Beyahad (Birlikte) Partisi, Demokrat Parti, Haredilerin Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği partilerinin bir araya gelerek geniş tabanlı bir ulusal birlik hükümeti kurması dillendiriliyor.

Toplamda 81 sandalye çıkarması beklenen bu partiler koalisyon hükümetini kurmak için gerekli sandalye sayısının üzerinde milletvekiline sahip ancak bu senaryoda da birçok soru işareti var.

Zira Eisenkot, seçimlerden önce yaptığı açıklamalarda sık sık Netanyahu ile koalisyon masasına oturmayacağını dile getirmişti. Ayrıca Eisenkot, Lapid-Bennett bu ulusal birlik hükümetinde yer alacak Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği'nin temsil ettiği Haredilerin (Ultra-Ortodoks Yahudiler) zorunlu askerliğe tabi tutulmasını istiyor.

Şas ve Birleşik Tevrat ise bu tasarıya uzun zamandır karşı olduğunu, bu tasarıyı çıkarmak isteyen bir hükümette yer almayacağını dile getiriyor.

- İran'a olası saldırılar koalisyon hükümetinde belirleyici olabilir

Ulusal birlik hükümeti için söz konusu partilerin bir araya gelmesi zor görünse de olası İran saldırısının dengeleri değiştirebileceği ifade ediliyor.

Tel Aviv'in ABD ile birlikte İran'a olası saldırıları yeniden başlatması halinde Eisenkot'un hem ABD Başkanı Donald Trump, hem de İsrail kamuoyunun baskısıyla Netanyahu ile ulusal birlik hükümetine katılabileceği yorumları yapılıyor.

- Son senaryo yeniden erken seçim

İsrail'de dile getirilen üçüncü senaryo ise tarafların koalisyon hükümetini kurma konusunda anlaşmaya varamaması halinde ülkede yeniden erken seçime gidilmesi olarak öne çıkıyor.

Kesin sonuçların açıklanmasından sonra Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, koalisyon kurmaya en yakın gördüğü adayı hükümeti kurmakla görevlendirecek.

Hükümet kurmak için görevlendirilen isim, sert geçmesi beklenen koalisyon pazarlıkları için 28 günlük bir süreye sahip olacak ve ihtiyaç halinde bu süreye 14 gün daha eklenebilecek.

Cumhurbaşkanının görevlendirdiği isim hükümeti kuramazsa, cumhurbaşkanı yeniden istişare yaparak Meclis içinde başka bir isme hükümet kurması için görev verebilir. Bu ismin 28 gün içinde koalisyon kurması gerekiyor. Eğer hala hükümet kurulamazsa, İsrail Meclisinin içinden bir kişinin 61 milletvekilinin imzasını toplaması için 21 günlük süre başlıyor. Eğer 61 milletvekili sağlanırsa bu kişinin iki hafta içinde hükümeti kurması gerekiyor. Eğer sağlayamazsa Meclis lağvediliyor ve ülkede 3 ay içinde seçime gidilmesi gerekiyor.

Ülke, benzer koalisyon anlaşmazlıkları sebebiyle 2019 ile 2022 yılları arasında art arda beş kez erken genel seçime gitmişti.